วิสัยทัศน์การพัฒนา : ประตูสู่เมืองย่า พัฒนาผังเมือง ลือเลื่องวัฒนธรรม ค้ำชูเศรษฐกิจชุมชนม สิ่งแวดล้อมปลอดมลพิษ คนมีคุณภาพชีวิตที่ดี

 

เรื่องนี้เริ่มที่...ชุมชนโนนขี้เหล็ก
     
          ชุมชนโนนขี้เหล็ก เป็นชุมชนขนาดเล็ก มีอายุประมาณ 60 ปี สภาพพื้นที่มีลักษณะเป็นเนินสูง มีต้นไม้ปกคลุมหนาแน่นเรียกว่า "โนน" และเนื่องจากบริเวณดังกล่าวมีเศษเหล็ก เศษเครื่องปั้นดินเผาเป็นจำนวนมาก ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า "ขี้เหล็ก" จึงเป็นที่มาของ "บ้านโนนขี้เหล็ก" ตราบมาจนถึงปัจจุบัน
         ในปี พ.ศ. 2542 สุขาภิบาลได้ยกฐานะเป็นเทศบาล จึงได้ตั้งหมู่บ้านนี้เป็นชุมชนโนนขี้เหล็ก ด้วยลักษระทางกายภาพของพื้นที่ที่มีดินเป็นดินร่วมเหมาะแก่การเพาะปลูกพืชทุกชนิดทั้งไม้ยืนต้น ไม้ผล ข้าว พืชผักสวนครัว และสมุนไพร มีแหล่งน้ำธรรมชาติลักษณะเป็นคลองรอบหมู่บ้าน มีน้ำไหลผ่านตลอดปีใช้สำหรับเพาะปลูก การประมง และเลี้ยงสัตว์ นอกจากนี้ยังมีป่าชุมชน อยู่บริเวณท้ายบ้านอีกด้วย ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำนาปลูกข้าว โดยใช้ปุ๋ยเคมีและยาฆ่าแมลงเป็นหลัก จึงประสบปัญหาหนี้สินเหมือนกับเกษตรกรทั่วไป เพราะมีต้นทุนการผลิตข้าวและรายจ่ายครัวเรือนที่สูง
  
 
เรื่องนี้เริ่มที่...ชุมชนโนนขี้เหล็ก
         เมื่อว่างจากฤดูทำนา ชาวบ้านจึงมีการรวมกลุ่มกันเพื่อหาแนวทางในการสร้างรายได้เสริมนอกฤดูกาลและเสนอให้เทศบาลเข้าไปสนับสนุน โดยชุมชนต้องการเรียนรู้การพัฒนาผลิตภัณฑจากน้ำหมักจุลินทรีย์ชีวภาพ เช่น น้ำยาล้างจาน แชมพู และสบู่ จากพืชสมุนไพรที่มีอย่างหลากหลายทั้งในชุมชนและในป่าชุมชนบริเวณท้ายหมู่บ้าน เพื่อใช้ในครัวเรือน เป็นการลดรายจ่าย เพิ่มรายได้
             เทศบาลตำบลประทาย จึงจัดการฝึกอบรมการผลิตผลิตภัณฑสมุนไพรจากน้ำหมักจุลินทรีย์ชีวภาพ ซึ่งมีวัตถุดิบหลักมาจากความหลากหลายทางชีวภาพที่มีอยู่ในชุมชน อาทิเช่น
            

                       - ยาสระผม จากใบย่านาง ใบหมี่ มะกรูด ขิง
                       - น้ำยาล้างจาน และน้ำยาทำความสะอาดเอนกประสงค์ จากเศษสับปะรด มะกรูด ขิง
                       - สบู่ชีวภาพ จากขิง และมะกรูด

                     
           - กลุ่มเห็ดโคนญี่ปุ่น

            ผลผลิตที่ได้ในช่วงแรก ชาวบ้านนำมาใช้ในครัวเรือนเป็นการลดค่าใช้จ่ายจากการซื้อผลิตภัณฑืเหล่านี้ตามท้องตลาดในราคาที่แพงกว่า เมื่อผลผลิตมีปริมาณมากขึ้น จึงมีการรวมกลุ่มเพื่อจำหน่าย ทั้งในหมู่บ้านและส่งศูนย์ OTOP ที่เทศบาลตำบลประทายตั้งขึ้น นอกจากนี้ เทศบาลตำบลประทาย ยังได้ส่งเสริมให้เกษตรกรรู้จักการทำเกษตรตามแนวทางทฤษฏีใหม่และการทำเกษตรอินทรีย์ควบคู่ไปด้วย เพื่อหวังให้เกษตรกรประหยัดค่าใช้จ่ายในส่วนของสารเคมีลง ทั้งนี้เทศบาลได้ส่งเสริมการคัดแยกขยะในครัวเรือน เพื่อนำขยะที่ย่อยสลายได้มาแปรรูปทำปุ๋ยหมักผสมกับมูลวัวที่เกษตรกรเลี้ยงไว้ใช้งานอยู่แล้ว และยังส่งเสริมให้นำหอยเชอรี่ซึ่งเป็นศัตรูของต้นข้าวมาผสมกับเศษผักที่เหลือจากครัวเรือน เพื่อเป็นวัตถุดิบในการทำน้ำมหักชีวภาพ วิธีการนี้ให้ได้น้ำหมักชีวภาพที่ปลอดสารพิษ และยังเป็นการกำจัดศัตรูของนาข้าวไปด้วยในตัว
           ปัจจุบัน เทศบาลตำบลประทาย ได้จัดตั้งชุมชนนี้เป็น "ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง" ซึ่งเทศบาลยังได้ให้การสนับสนุนพันธุ์ปลา พันธุ์กบ และพันธุ์ผักสวนครัว เพื่อให้ชาวบ้านได้ต่อยอดการผลิตไว้เป็นทั้งอาหาร และนไปจำหน่ายเป็นรายได้เสริมจากเดิมที่มีการทำนาเพียงอย่างเดียว ปัจจุบัน ผลิตภัณฑปลอดสารพิษของชุมชนโนนขี้เหล็ก โดยเฉพาะ "ผักสด" ได้ที่เป็นที่รู้จักของคนทั่วไป อาชีพเสริมของคนในชุมชนนี้ จึงกำลังกลายเป็นอาชีพหลัก เนื่องจากผักปลอดสารพิษมีราคาสูงและสามารถขายได้ตลอดทุกฤดูกาล 
 
ชุมชนยั่งยืน........จากการมีความมั่นคงทางอาชีพและอาหาร
         ด้วยลักษณะทางกายภาพและทรัพยากรธรรมชาติในชุมชนเป็นทุนเดิม ประกอบกับการเข้ามาหนุนเสริม ในการติดอาวุธทางปัญญาและพัฒนาความเข้มแข็งแก่ชุมชนจากเทศบาลฯ ส่งผลให้ชุมชนนี้มีความมั่นคง สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ด้วยความประหยัด รู้จักนำทรัพยากรที่มีในท้องถิ่นมาเป็นวัตถุดิบในการผลิตผลิตภัณฑ์ต่างๆ ไว้ใช้ในชีวิตประจำวันและเมื่อมีมากเกินใช้ในครัวเรือน ก็ยังสมารถนำมาเป็นรายได้เสริม ซึ่งในปัจจุบัน รายได้เสริมทั้งการขายผักปลอดสารพิษ และผลิตภัณฑ์จากน้ำหมักจุลินทรีย์ชีวภาพของชุมชนกำลังกลายมาเป็นอาชีพหลักของชุมชนไปแล้ว
           นอกเหนือจากรายได้ของคนในชุมชนจะเพิ่มมากขึ้นแล้ว การเปลี่ยนวิธีทำการเกษตรจากการใช้สารเคมีมาเป็นเกษตรอินทรีย์ ยังได้ช่วยสร้างความมั่นคงทางด้านอาชีพที่ช่วยบรรเทาภาระหนี้สิน และยังทำให้สุขภาพของเกษตรกรและคนในชุมชนดีขึ้น แม้ปัจจุบันชาวชุมชนโนนขี้เหล็กยังไม่ได้ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ครบทุกครัวเรือน แต่เทศบาลฯ ได้ตั้งเป้าที่จะส่งเสริมและสนับสนุนให้ประชาชนใช้ปุ๋ยอินทรีย์ให้ครบทุกครัวเรือนภายในระยะเวลา 3 ปี นอกจากนี้เทศบาลยังมีนโยบายในการส่งเสริมให้เกิดกลุ่มอาชีพในชุมชนอื่นๆ โดยให้ชุมชนโนนขี้เหล็กเป็น "ชุมชนตัวอย่าง" ของการพัฒนาสู่การเป็นชุมชนยั่งยืน โดยสามารถพึงพาตนเองได้ด้วยความพอเพียงจากวิถีเกษตรกรรม
 
เหตุผลที่ทำให้โครงการนี้สามารถเป็นตัวอย่างที่ดี
           - เป็นตัวอย่างที่ดีในการกระตุ้นเศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเองได้ในระดับฐานรากของเมือง คือชุมชน โดยการพยายามลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ของกลุ่มชาวบ้านและเกษตรกรที่กำลังประสบปัญหา บนแนวคิดการทำงานแบบมีส่วนร่วม
                - เป็นตัวอย่างท้องถิ่นที่ใช้บทบาทอย่างถูกต้องในการเป็น "ผู้เสริมพลัง" ให้แก่ชุมชนตามความต้องการ มีใช่ "ผู้ดำเนินการเอง" จึงทำให้เกิดความยั่งยืนในการพัฒนา
 
ข้อมูลเพิ่มเติมติดต่อ : กองสวัสดิการและสังคม เทศบาลตำบลประทาย โทรศัพท์ 044-479076 ต่อ 11




สำนักงานเทศบาลตำบลประทาย  สำนักปลัดเทศบาล  ฝ่ายวิชาการและแผนงาน
  งานระบบงานคอมพิวเตอร์
Tel. 0-4447-9076 ต่อ 11    Fax. 0-4447-9076

http://www.prathyecity.com